Non sei cantas noites deixei abandonadas nestas páxinas/
nin cantas veces a miña man esquerda procurou/
entre as sombras/
unha palabra que fose quen de salvarme,/
nin sei cantos amores morreron antes de seren pronunciados,/
cantas ausencias sentaron comigo/
á mesa nin cantos silencios aprenderon a dicir/
o teu nome sen que eu lles dese permiso./
Sei, simplemente,/
que escribín porque a vida me foi deixando/
feridas que non souben pechar doutra maneira,/
porque o tempo nunca me devolveu aquilo/
que lle entreguei e porque a memoria, teimosa e desobediente,/
continúa abrindo portas que eu cría definitivamente clausuradas./
Escribín cando Madrid se volvía unha cidade demasiado grande/
para a miña tristeza/
e as súas rúas me conducían,/
sen eu querelo,/
cara a unha Galicia que seguía respirando debaixo da miña pel,/
cando a chuvia de Compostela regresaba/
aos meus ollos coma unha antiga bendición e os carballos,/
as corredoiras, os cruceiros e as lareiras da infancia me ofrecían/
un acougo que ningunha distancia conseguira destruír./
Houbo noites nas que o amor foi unha muller sen rostro,/
unha caricia imaxinada,/
un corpo que se afastaba lentamente/
pola beira dunha cama ou unha voz que pronunciaba/
o meu nome coa dozura irrepetible das cousas/
que están a piques de desaparecer./
E houbo outras nas que a soidade entrou sen chamar,/
pousou o seu abrigo sobre a cadeira baleira/
e permaneceu ao meu carón/
ata que os primeiros sinais da mañá comezaron a borrar/
os contornos da escuridade./
Non sempre fun xusto cos meus recordos/
nin souben distinguir entre aquilo que realmente vivín/
e aquilo que o desexo foi inventando para facer máis soportable a derrota./
Ás veces confundín a paixón coa eternidade,/
a esperanza cunha promesa,/
a proximidade coa posesión/
e a saudade cunha maneira inútil de resistirme/
ao paso inevitable dos anos./
Tamén fun un home de contradicións,/
de entusiasmos que se apagaban demasiado axiña,/
de palabras pronunciadas a destempo/
e de silencios que deberon converterse en abrazos/
antes de que chegase o inverno./
Mais nunca renunciei a buscar,/
entre as cinzas das miñas pequenas derrotas,/
unha razón para continuar escribindo,/
unha luz diminuta que xustificase a espera/
ou un verso capaz de devolverlle ao corazón a súa antiga inocencia./
Agora,/
cando estas noites de versos se achegan á súa derradeira páxina,/
non sinto que remate ningunha historia/
nin que a miña voz alcance por fin/
a serenidade que tantas veces lle pedín./
Sinto,/
máis ben,/
que vou deixando sobre a mesa/
os obxectos dunha longa viaxe:/
unha fotografía gastada,/
unha carta que nunca enviei,/
un billete de tren,/
o arrecendo dunha pel ausente/
e unha presa de terra galega que continúa gardando/
a humidade dos meus primeiros soños./
Todo iso fun,/
ou quixen ser,/
mentres os anos pasaban coa indiferenza dos ríos que non se deteñen/
para contemplar as súas propias augas./
E se algunha vez regresei aos mesmos lugares,/
ás mesmas preguntas e aos mesmos amores imposibles,/
foi porque nunca aprendín a despedirme completamente do que amei./
Hoxe xa non lle esixo á vida/
que me devolva os días perdidos/
nin lle pido ao amor que repare as súas promesas incumpridas,/
porque comprendín que tamén as derrotas/
forman parte da nosa maneira de permanecer no mundo./
Quédame a palabra,/
esa compañeira difícil que tantas veces me negou/
o seu consolo/
e que outras tantas se deixou acariñar/
polos meus dedos coma unha muller que coñecese desde sempre/
a xeografía secreta das miñas mans./
Quédame a lingua da miña terra,/
coa súa música de auga antiga,/
coa súa retranca,/
coa súa tenrura/
e con esa capacidade misteriosa de facer/
que unha palabra pronunciada lonxe da casa/
nos devolva de súpeto toda a infancia./
Quédame a certeza de que non escribín para vencer o esquecemento,/
porque ninguén pode vencer aquilo/
que o tempo leva escrito no seu propio corazón,/
senón para deixar constancia de que estiven aquí,/
de que amei,/
de que sufrín/
e de que algunhas noites tamén fun feliz./
Talvez mañá alguén abra este libro/
e descubra entre os seus versos/
unha tristeza que lle resulte familiar,/
unha lembranza que cría perdida/
ou unha pregunta que nunca se atreveu a formular en voz alta./
Talvez esa persoa comprenda/
que a poesía non precisa ofrecer respostas/
nin construír grandes verdades,/
porque ás veces abonda con que unha voz descoñecida/
nos acompañe durante uns instantes na nosa propia escuridade./
E daquela todo este esforzo,/
todas estas noites de insomnio,/
todas estas palabras buscadas entre a esperanza e o cansazo,/
terán atopado unha pequena razón para existir./
Non quero rematar cun adeus solemne/
nin cunha promesa de eternidade,/
pois sei que as palabras tamén envellecen,/
que os libros acaban esquecidos nos andeis/
e que os nomes se van borrando lentamente da memoria dos vivos./
Prefiro imaxinar que deixo unha fiestra entreaberta,/
unha cadeira preto da lareira/
e unha luz acesa para quen algún día/
queira entrar nesta casa feita de versos, lembranzas, contradicións e silencios./
Eu seguirei camiñando,/
quizais máis devagar,/
quizais con menos certezas,/
pero coa mesma necesidade de escoitar/
o que a noite me conta cando/
o mundo deixa de falar./
Escribín porque mentres unha palabra permanecese viva/
entre os meus dedos,/
mentres a noite me permitise escoitar/
o rumor da miña propia existencia,/
eu aínda podería regresar,/
aínda podería amar,/
aínda podería recoñecerme./
E agora que pecho este libro,/
mentres a derradeira sombra atravesa lentamente/
o cristal da miña ventá,/
comprendo que non fun eu/
quen escribiu todas estas noites./
Foron elas as que, sen eu decatarme,/
me foron escribindo a min./
(José María Máiz Togores)